<\/p>\n\n\n\n
Wed\u0142ug WHO niedo\u017cywienie to stan niewystarczaj\u0105cej poda\u017cy substancji od\u017cywczych, w stosunku do zapotrzebowania, niezb\u0119dnych do prawid\u0142owego rozwoju i funkcjonowania organizmu.<\/strong> Jest to stan, w kt\u00f3rym niedob\u00f3r jednego lub wielu sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych wywiera niekorzystny wp\u0142yw na kom\u00f3rki, tkanki, narz\u0105dy oraz na organizm rozumiany jako ca\u0142o\u015b\u0107, co przejawia si\u0119 pogorszeniem jego funkcjonowania i og\u00f3lnego obrazu klinicznego. Niedo\u017cywienie jest zazwyczaj rozpoznawane zbyt p\u00f3\u017ano, a nieleczone mo\u017ce doprowadzi\u0107 do powa\u017cnych komplikacji zdrowotnych w d\u0142u\u017cszej perspektywie czasowej.<\/p>\n\n\n\n Przyczyn niedo\u017cywienia mo\u017ce by\u0107 wiele. W\u015br\u00f3d nich znajduj\u0105 si\u0119 uzale\u017cnienie od alkoholu, lek\u00f3w czy narkotyk\u00f3w, podesz\u0142y wiek czy samotno\u015b\u0107. Niedob\u00f3r sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c zwi\u0105zany z zaburzeniami od\u017cywiania i schorzeniami przewlek\u0142ymi oraz wieloma innym dolegliwo\u015bciami, kt\u00f3re uniemo\u017cliwiaj\u0105 lub utrudniaj\u0105 spo\u017cywanie pe\u0142nowarto\u015bciowych posi\u0142k\u00f3w lub zaburzaj\u0105 wch\u0142anianie substancji od\u017cywczych. Nale\u017c\u0105 do nich zesp\u00f3\u0142 z\u0142ego wch\u0142aniania, przewlek\u0142e biegunki, stany zapalne jelit, zaburzenia po zabiegach operacyjnych oraz choroby nowotworowe.<\/p>\n\n\n\n Niedo\u017cywienie <\/strong>\u00b9<\/strong> g\u0142\u00f3d<\/strong><\/p>\n\n\n\n My\u015bl\u0105c o niedo\u017cywieniu stereotypowo zjawisko to stawiamy na r\u00f3wni z g\u0142odem, brakiem po\u017cywienia \u0142\u0105cz\u0105c je automatycznie z ub\u00f3stwem lub krajami trzeciego \u015bwiata. Tymczasem niedo\u017cywienie dotyka 17-20 % populacji kraj\u00f3w rozwijaj\u0105cych si\u0119. W Polsce r\u00f3wnie\u017c istnieje problem niedo\u017cywienia ludno\u015bci warunkowanej g\u0142\u00f3wnie sytuacj\u0105 materialn\u0105.<\/p>\n\n\n\n Zastan\u00f3wmy si\u0119 jednak nam zjawiskiem, kt\u00f3re nie jest w \u017cadnym razie zwi\u0105zane z g\u0142odem czy ub\u00f3stwem. Zjawiskiem, kt\u00f3re mo\u017ce mie\u0107 miejsce w ka\u017cdym domu, niezale\u017cnie od bud\u017cetu jakim dane gospodarstwo dysponuje.<\/p>\n\n\n\n Czy mo\u017cemy postawi\u0107 znak r\u00f3wno\u015bci mi\u0119dzy zaspokojeniem g\u0142odu a dostarczeniem substancji od\u017cywczych niezb\u0119dnych do prawid\u0142owego rozwoju i funkcjonowania organizmu?<\/strong><\/p>\n\n\n\n W spo\u0142ecze\u0144stwie dominuje pogl\u0105d, \u017ce je\u017celi nie jeste\u015bmy g\u0142odni to o niedo\u017cywieniu nie ma mowy. R\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy zaspokojeniem g\u0142odu a od\u017cywieniem organizmu jednak jest ogromna. Zape\u0142nienie \u017co\u0142\u0105dka, a zapewnieniem mu odpowiednich ilo\u015bci sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych, kt\u00f3re stan\u0105 si\u0119 paliwem dla wszystkich proces\u00f3w zachodz\u0105cych w naszym organizmie, nie zawsze id\u0105 w parze.<\/p>\n\n\n\n Za najprostszy przyk\u0142ad mo\u017ce s\u0142u\u017cy\u0107 \u015bniadanie, bardzo popularne w\u015br\u00f3d dzieci i m\u0142odzie\u017cy, w postaci p\u0142atk\u00f3w kukurydzianych zalanych szklank\u0105 zimnego lub ciep\u0142ego mleka. Po pierwsze jest to produkt wysoko przetworzony a warto\u015b\u0107 od\u017cywcza takiego posi\u0142ku jest znikoma. Po drugie kukurydza nale\u017cy do \u017cywno\u015bci modyfikowanej genetycznie. Po trzecie nawet 50% sk\u0142adu takich p\u0142atk\u00f3w to cukier w r\u00f3\u017cnej postaci i w zale\u017cno\u015bci od producenta, opr\u00f3cz cukru, mo\u017cemy znale\u017a\u0107 w nich syrop glukozowy lub glukozowo-fruktozowy, ekstrakt s\u0142odowy, syrop cukru br\u0105zowego, a nawet wszystkie wcze\u015bniej wymienione substancje w jednym produkcie. Do tego mleko lub to co po jego przetworzeniu pozosta\u0142o. Dziecko po spo\u017cyciu takiego posi\u0142ku przez jaki\u015b czas, na pewno kr\u00f3tki, nie b\u0119dzie czu\u0142o g\u0142odu. Czy jednak kukurydza, cukier a w zale\u017cno\u015bci od fantazji producenta inne dodatki do \u017cywno\u015bci, maj\u0105 stanowi\u0107 porann\u0105 dawk\u0119 energii i substancji od\u017cywczych dla m\u0142odego organizmu? Niech to pytanie pozostanie otwarte\u2026<\/p>\n\n\n\n Spo\u0142ecze\u0144stwo nie przywyk\u0142o do analizowania spo\u017cywanego po\u017cywienia i z pewno\u015bci\u0105 przyczyn\u0105 takiego stanu rzeczy jest fakt, \u017ce pokolenie naszych rodzic\u00f3w czy dziadk\u00f3w nie zwraca\u0142o uwagi na sk\u0142ad posi\u0142k\u00f3w, jego warto\u015bci od\u017cywcze, poniewa\u017c nie istnia\u0142a taka potrzeba. Wszystkie posi\u0142ki, pocz\u0105wszy od da\u0144 g\u0142\u00f3wnych po desery, w wi\u0119kszo\u015bci by\u0142y przygotowywane r\u0119kami naszych mam i bab\u0107. Obecnie sytuacja wygl\u0105da zupe\u0142nie inaczej i znaczna cz\u0119\u015b\u0107 gospodarstw domowych nagminnie korzysta z prostych rozwi\u0105za\u0144, kt\u00f3re sprostaj\u0105 nawet najwybredniejszym gustom.<\/p>\n\n\n\n Wato jednak zatrzyma\u0107 si\u0119 na chwile i zastanowi\u0107 si\u0119 czy zaoszcz\u0119dzony czas warto jest zdrowotnych koszt\u00f3w jakie ponosimy spo\u017cywaj\u0105c wysoko przetworzone produkty? <\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n Na przestrzeni wielu lat, stopniowo na sklepowych p\u00f3\u0142kach i w naszych domach pojawi\u0142a si\u0119 nowa kategoria produkt\u00f3w og\u00f3lnie nazywana \u017cywno\u015bci\u0105 wygodn\u0105. Nale\u017c\u0105 do niej wszelkiego rodzaju mro\u017cone pizze, zapiekanki, wyroby garma\u017ceryjne, zupki instant i wiele wiele innych gotowych produkt\u00f3w. Bardzo ch\u0119tnie si\u0119gamy po tego typu towary, poniewa\u017c niskim nak\u0142adem pracy i czasu mo\u017cemy przygotowa\u0107 smaczne danie dla siebie i naszych bliski. Smaczne z pewno\u015bci\u0105 tak, poniewa\u017c sztuczne substancje wzbogacaj\u0105ce ich smak s\u0105 doskonale dostosowane do potrzeb przeci\u0119tnego konsumenta. \u017bywno\u015b\u0107 wygodna to produkty wysoko przetworzone, cz\u0119sto o d\u0142ugim terminie przydatno\u015bci, pr\u00f3buj\u0105ce na\u015bladowa\u0107 domowe jedzenie. Znajdziemy w niej jednak znaczne ilo\u015bci glutaminianu sodu, wzmacniacza smaku, kt\u00f3ry negatywnie wp\u0142ywa na nasze zdrowie i samopoczucie. Znajdziemy te\u017c do\u015b\u0107 cz\u0119sto azotyny, kt\u00f3re wykazuj\u0105 w\u0142a\u015bciwo\u015bci toksyczne a ich st\u0119\u017cenie zale\u017cy od rodzaj\u00f3w proces\u00f3w technologicznych i poziomu tej substancji w surowcach u\u017cytych do wytworzenia danego posi\u0142ku. Azotany mog\u0105 zapocz\u0105tkowa\u0107 procesy nowotworowe uk\u0142adu pokarmowego.<\/p>\n\n\n\n Czy na pewno, taki posi\u0142ek dostarczy dla naszego organizmu substancji od\u017cywczych, kt\u00f3re s\u0105 niezb\u0119dne do jego prawid\u0142owego funkcjonowania? Spo\u017cywaj\u0105c \u017cywno\u015b\u0107 wygodn\u0105 nie posiadamy wiedzy z jakich surowc\u00f3w powsta\u0142 konkretny produkt, jakie procesy technologiczne zosta\u0142y wykorzystane do jego wytworzenia. Jednocze\u015bnie jeste\u015bmy nara\u017ceni na niedobory witamin i minera\u0142\u00f3w oraz innych sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych, poniewa\u017c g\u0142\u00f3wnym celem produkcji \u017cywno\u015bci wygodnej jest szybkie i stosunkowo niedrogie zaspokojenie g\u0142odu. Na drugi plan schodzi jednak to co istotne, czyli dostarczenie warto\u015bciowego paliwa dla naszego organizmu.<\/p>\n\n\n\n Lista produkt\u00f3w spo\u017cywczych, kt\u00f3re z od\u017cywianiem nie maj\u0105 nic wsp\u00f3lnego jest d\u0142uga. \u017bywno\u015b\u0107 typu fast food, napoje gazowane, sosy, margaryny, chipsy, ciasta w proszku, zupy konserwowe, \u017cywno\u015b\u0107 dla dzieci i wiele innych produkt\u00f3w opanowa\u0142y rynek spo\u017cywczy i zago\u015bci\u0142y na naszych sto\u0142ach. Niedob\u00f3r substancji od\u017cywczych w takich produktach t jedna strona medalu, druga to substancje dodatkowe, kt\u00f3re w d\u0142ugim okresie czasu negatywnie wp\u0142yn\u0105 na nasze zdrowie.<\/p>\n\n\n\n Niedo\u017cywienie a oty\u0142o\u015b\u0107<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n Powszechnie uwa\u017ca si\u0119, \u017ce niedo\u017cywienie nie dotyczy os\u00f3b z nadwag\u0105 lub oty\u0142o\u015bci\u0105. Jedn\u0105 z podstawowych przyczyn problem\u00f3w z zbyt wysoka wag\u0105 jest spo\u017cywanie posi\u0142k\u00f3w obfitych w kalorie, ale ubogich w sk\u0142adniki od\u017cywcze niezb\u0119dne do prawid\u0142owego funkcjonowania organizmu. Zale\u017cno\u015b\u0107 t\u0119 doskonale odzwierciedla zasada nie liczy si\u0119 ilo\u015b\u0107, ale jako\u015b\u0107<\/em><\/strong>. Konsumowanie du\u017cej ilo\u015bci pokarm\u00f3w nie jest r\u00f3wnoznaczne z przyj\u0119ciem warto\u015bciowych sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych. Dzieje si\u0119 tak dlatego, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 dost\u0119pnych w sklepach produkt\u00f3w, szczeg\u00f3lnie tych, kt\u00f3re s\u0105 szybkie w przygotowaniu, pomimo stosunkowo wysokiej warto\u015bci energetycznej charakteryzuje si\u0119 nisk\u0105 warto\u015bci\u0105 od\u017cywcz\u0105. Posi\u0142ki takie zawieraj\u0105 tzw. puste kalorie, kt\u00f3re dostarczaj\u0105 wprawdzie energii, ale s\u0105 ubogie w bia\u0142ko, niezb\u0119dne kwasy t\u0142uszczowe, mikro i makroelementy. Ich brak lub niedob\u00f3r mo\u017ce doprowadzi\u0107 do zaburze\u0144 proces\u00f3w zachodz\u0105cych w organizmie, kt\u00f3re mog\u0105 obejmowa\u0107 na przyk\u0142ad rozregulowanie gospodarki energetycznej organizmu. Skutkiem tego mo\u017ce by\u0107 zwi\u0119kszone \u0142aknienie, nasilone odk\u0142adanie t\u0142uszczu, a tak\u017ce jego upo\u015bledzone spalanie. W ten prosty spos\u00f3b osoba z nadwag\u0105 lub oty\u0142a wpada w tzw. b\u0142\u0119dne ko\u0142o, kt\u00f3re znacznie utrudnia schudni\u0119cie. Zmiany, kt\u00f3re zachodz\u0105 w organizmie powoduj\u0105 zachowania por\u00f3wnywalne do na\u0142ogu i wyj\u015bcie z tej sytuacji wymaga naprawd\u0119 ogromnego wysi\u0142ku.<\/p>\n\n\n\n Temat zdrowego od\u017cywiania to przys\u0142owiowy temat rzeka. Z pewno\u015bci\u0105 dla os\u00f3b obci\u0105\u017conych du\u017c\u0105 ilo\u015bci\u0105 obowi\u0105zk\u00f3w du\u017cym wyzwaniem b\u0119dzie wyeliminowanie z menu produkt\u00f3w wysoko przetworzonych, gotowych da\u0144 garma\u017ceryjnych czy fast food\u00f3w. Korzy\u015bci jednak b\u0119d\u0105 niewsp\u00f3\u0142mierne do po\u015bwi\u0119conego czasu.<\/p>\n\n\n\n Doskona\u0142ym wst\u0119pem do zmiany nawyk\u00f3w \u017cywieniowych, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 mia\u0142y na celu w\u0142a\u015bciwe od\u017cywienie organizmu, mo\u017ce by\u0107 zastosowanie kilku podstawowych zasad:<\/p>\n\n\n\n \u0179r\u00f3d\u0142a:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Ostrowska L., Orywal K., Stefa\u0144ska E., Diagnostyka laboratoryjna w dietetyce, PZWL, Warszawa 2018<\/p>\n\n\n\n Jarosz M. Jarosz M. , Wierzejska R., Celiakia. Porady lekarzy i dietetyk\u00f3w. Wyd. PZWL, Warszawa, 2014<\/p>\n\n\n\n Bator J., Zamie\u0144 chemi\u0119 na jedzenie, Wydawnictwo Znak, Krak\u00f3w 2013<\/p>\n\n\n\n