{"id":38,"date":"2021-06-24T02:08:56","date_gmt":"2021-06-24T02:08:56","guid":{"rendered":"https:\/\/www.szaregeny.pl\/?p=38"},"modified":"2021-06-25T02:48:18","modified_gmt":"2021-06-25T02:48:18","slug":"akrylamid-z-czym-to-sie-je","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.szaregeny.pl\/?p=38","title":{"rendered":"Akrylamid  &#8211; z czym to si\u0119 je?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2026 chipsy, chrupki, frytki, pieczywo, ciastka i p\u0142atki \u015bniadaniowe\u2026co \u0142\u0105czy wszystkie wymienione produkty spo\u017cywcze??? To, \u017ce s\u0105 smaczne te\u017c. Jednak warto przyjrze\u0107 si\u0119 z bliska procesowi i substancji, kt\u00f3ra wywo\u0142uje ten cudowny zapach, chrupko\u015b\u0107 oraz z\u0142oty kolor tych potraw.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Akrylamid to substancja chemiczna wykorzystywana do produkcji tworzyw sztucznych. Ju\u017c ponad 25 lat temu wykazano, \u017ce mo\u017ce ona negatywnie wp\u0142ywa\u0107 na ludzki organizm przyczyniaj\u0105c si\u0119 do powstawania chor\u00f3b nowotworowych. W 2002 roku badacze odkryli r\u00f3wnie\u017c, \u017ce akrylamid mo\u017ce znajdowa\u0107 si\u0119 w spo\u017cywanych przez nas produktach, a do jego powstania dochodzi zar\u00f3wno podczas przemys\u0142owej produkcji \u017cywno\u015bci, ale tak\u017ce w trakcie przyrz\u0105dzania potraw w domu. &nbsp;Powstaje on bowiem w \u017cywno\u015bci w spos\u00f3b naturalny przede wszystkim w produktach wysoko w\u0119glowodanowych w czasie sma\u017cenia, pieczenia, pra\u017cenia, palenia i ekstruzji w temperaturze powy\u017cej 120\u00b0 C . Ten ostatni proces rozszerza nam znacznie katalog produkt\u00f3w \u017cywno\u015bciowych, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142em akrylamidu. Efektem tego procesu produkcji \u017cywno\u015bci jest galanteria \u015bniadaniowa, czyli przek\u0105ski,&nbsp;<a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Chrupki\">chrupki<\/a>, p\u0142atki zbo\u017cowe, makarony b\u0142yskawiczne, kt\u00f3re nie wymagaj\u0105 gotowania, pieczywo chrupkie, napoje&nbsp;<a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Instantyzacja\">instant<\/a>&nbsp;i od\u017cywki dla dzieci, cukierki, \u017celki, czekolady i gumy do \u017cucia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0179r\u00f3d\u0142em akrylamidu jest r\u00f3wnie\u017c dym papierosowy, kt\u00f3ry jest wdychany zar\u00f3wno przez czynnych, jak i biernych palaczy.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"has-normal-font-size wp-block-heading\"><strong>Obecno\u015b\u0107 akrylamidu w \u017cywno\u015bci<\/strong><strong><\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W ci\u0105gu ostatnich kilkunastu lat poczyniono ogromny post\u0119p w badaniach, kt\u00f3rych przedmiotem by\u0142a zawarto\u015b\u0107 akrylamidu w \u017cywno\u015bci, warunk\u00f3w jego powstawania i mo\u017cliwo\u015bci ograniczania jego ilo\u015bci w procesie technologicznym. Najwi\u0119cej akrylamidu powstaje w \u017cywno\u015bci o wysokiej zawarto\u015bci skrobi i niskiej wilgotno\u015bci. Na podstawie bada\u0144 ustalono r\u00f3wnie\u017c, \u017ce zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 spo\u017cywanego akrylamidu pochodzi z \u017cywno\u015bci produkowanej przemys\u0142owo i kupowanej w restauracjach, a poziom tego zwi\u0105zku w posi\u0142kach przygotowywanych w domu jest du\u017co ni\u017cszy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Proces powstawania akrylamidu jest efektem reakcji Maillarda, czyli szeregu nast\u0119puj\u0105cych po sobie reakcji pomi\u0119dzy cukrami a aminokwasami, kt\u00f3rych dla nas widocznym efektem jest na przyk\u0142ad zarumienienie si\u0119 sk\u00f3rki chleba oraz przyjemny specyficzny zapach.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najwi\u0119kszym \u017ar\u00f3d\u0142em akrylamidu w \u017cywno\u015bci s\u0105 zdecydowanie chipsy ziemniaczane. Inne produkty \u017cywno\u015bciowe, kt\u00f3re zawieraj\u0105 znaczne ilo\u015bci tej substancji to chrupki, frytki, pieczywo, ciastka, p\u0142atki \u015bniadaniowe, ale r\u00f3wnie\u017c kawa. Bardzo wysok\u0105 zawarto\u015b\u0107 akrylamidu wykazuj\u0105 kawy zbo\u017cowe, a szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 na nap\u00f3j kawopodobny z cykorii.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"has-medium-font-size wp-block-heading\">Badania potwierdzaj\u0105, \u017ce akrylamid to substancja, kt\u00f3ra wp\u0142ywa bardzo niekorzystanie na stan naszego zdrowia, dlatego te\u017c warto ograniczy\u0107 spo\u017cywanie produkt\u00f3w zawieraj\u0105cych ten zwi\u0105zek do minimum.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"has-normal-font-size wp-block-heading\"><strong>Wp\u0142yw akrylamidu na organizm<\/strong><strong><\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Akrylamid dostaje si\u0119 do organizmu r\u00f3\u017cnymi drogami. Przede wszystkim przez uk\u0142ad pokarmowy, oddechowy, ale r\u00f3wnie\u017c przez sk\u00f3r\u0119. Nast\u0119pnie ulega przekszta\u0142ceniom i tylko niewielka ilo\u015b\u0107 usuwana jest z organizmu wraz z moczem. Ostatecznie nawet 90% tej substancji ulega kolejnym przemianom chemicznym w organizmie. Ich mechanizm oraz skutki przedstawiono poni\u017cej:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Akrylamid metabolizowany jest do glicydamidu \u2013 substancji chemicznej, kt\u00f3ra \u0142\u0105czy si\u0119 z glutationem, neutralizuj\u0105c jego dzia\u0142anie antyoksydacyjne i zwi\u0119kszaj\u0105c nara\u017cenie organizmu na wp\u0142yw wolnych rodnik\u00f3w.<\/li><li>Akrylamid powoduje p\u0119kni\u0119cia nici DNA, obni\u017ca efektywno\u015b\u0107 procesu jego naprawy i przyczynia si\u0119 do \u015bmierci kom\u00f3rek. Upo\u015bledza te\u017c rozplatanie podw\u00f3jnej nici DNA, co mo\u017ce prowadzi\u0107 do zmiany ekspresji gen\u00f3w i wytworzenia niepe\u0142nowarto\u015bciowych bia\u0142ek czy RNA. Genotoksyczne dzia\u0142anie akrylamidu potwierdzono w badaniach na zwierz\u0119tach i in vitro na ludzkich kom\u00f3rkach w\u0105troby.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"has-normal-font-size wp-block-heading\">\u00b7&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Rakotw\u00f3rcze dzia\u0142anie akrylamidu jest \u015bci\u015ble powi\u0105zane z jego genotoksyczno\u015bci\u0105, czyli zdolno\u015bci\u0105 do wywo\u0142ywania mutacji genowych. W badaniach na szczurach i myszach wykazano siln\u0105 rakotw\u00f3rczo\u015b\u0107 tego zwi\u0105zku.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"has-normal-font-size wp-block-heading\">\u00b7&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Akrylamid dzia\u0142a toksycznie na obwodowy i o\u015brodkowy uk\u0142ad nerwowy. D\u0142ugotrwa\u0142y kontakt z t\u0105 substancj\u0105 powoduje uszkodzenia zako\u0144cze\u0144 nerwowych, czego skutkiem jest os\u0142abienie, mrowienie i dr\u0119twienie ko\u0144czyn, drgawki, ataksja (problemy z koordynacj\u0105 ruch\u00f3w i utrzymaniem r\u00f3wnowagi) i inne zaburzenia neurologiczne i motoryczne.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"has-normal-font-size wp-block-heading\">\u00b7&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Akrylamid zmniejsza uwalnianie neuroprzeka\u017anik\u00f3w, co prowadzi ostatecznie do degradacji kom\u00f3rek nerwowych.<\/h2>\n\n\n\n<h2 class=\"has-normal-font-size wp-block-heading\">\u00b7&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Bardzo wra\u017cliwa na akrylamid jest kinaza kreatynowa, czyli substancja, kt\u00f3ra uczestniczy w wytwarzaniu ATP \u2013 \u017ar\u00f3d\u0142a energii dla kom\u00f3rki. Od prawid\u0142owej produkcji ATP zale\u017cy ka\u017cdy proces zachodz\u0105cy w naszym organizmie.<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kwestia obecno\u015bci i szkodliwo\u015bci r\u00f3\u017cnych substancji chemicznych w ludzkim organizmie jest na tyle powa\u017cna, \u017ce laboratorium The Great Plains opracowa\u0142o badanie GPL-TOX. W badaniu analizowana jest&nbsp;&nbsp;obecno\u015b\u0107 168 r\u00f3\u017cnych zwi\u0105zk\u00f3w toksycznych wliczaj\u0105c pestycydy fosfoorganiczne, ftalaty, benzen, ksylen, chlorek winylu, \u015brodki owadob\u00f3jcze piretroidowe, a tak\u017ce akrylamid.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Organizm ka\u017cdego z nas ma indywidulane mo\u017cliwo\u015bci detoksyfikacyjne, indywidualne predyspozycje, a tak\u017ce na ka\u017cdego z nas oddzia\u0142ywaj\u0105 codziennie inne czynniki zewn\u0119trzne, do kt\u00f3rych mo\u017cna zaliczy\u0107 przede wszystkim toksyny \u015brodowiskowe, dieta, styl \u017cycia. Mimo, i\u017c badacze podkre\u015blaj\u0105, \u017ce silne reakcje ze strony uk\u0142adu nerwowego pojawiaj\u0105 si\u0119 przy kontakcie z bardzo du\u017cymi dawkami akrylamidu nie pozostawiajmy sobie w ten spos\u00f3b furtki do nadmiernego i niekontrolowanego spo\u017cycia produkt\u00f3w szkodliwych dla naszego zdrowia.&nbsp; Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na spos\u00f3b przygotowywania potraw, poniewa\u017c ograniczaj\u0105c czas obr\u00f3bki i jej temperatur\u0119 jeste\u015bmy w stanie znacznie ograniczy\u0107 obecno\u015b\u0107 tej substancji w naszym po\u017cywieniu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\" type=\"1\"><li>J. Jankowska, J. Helbin, A. Potocki. Akryloamid jako substancja obca w \u017cywno\u015bci, Zak\u0142ad Higieny i Ekologii, Collegium Medicum, Uniwersytet Jagiello\u0144ski w Krakowie<\/li><li>https:\/\/www.researchgate.net\/publication\/321255015_NIEBEZPIECZNY_AKRYLAMID_WYKORZYSTANIE_BIOTECHNOLOGII_JAKO_SPOSOBU_NA_OGRANICZENIE_JEGO_KONCENTRACJI_W_PRZETWORZONYCH_PRODUKTACH_ZIEMNIACZANYCH<\/li><li>https:\/\/www.newscientist.com\/article\/2118565-are-potatoes-now-a-cancer-risk-heres-what-you-need-to-know\/?cmpid=SOC%7CNSNS%7C2017-FBvideo-ACRYLAMIDE&amp;utm_medium=SOC&amp;utm_source=NSNS&amp;utm_campaign=FBvideo&amp;utm_content=ACRYLAMIDE<\/li><\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u2026 chipsy, chrupki, frytki, pieczywo, ciastka i p\u0142atki \u015bniadaniowe\u2026co \u0142\u0105czy wszystkie wymienione produkty spo\u017cywcze??? To, \u017ce s\u0105 smaczne te\u017c. Jednak warto przyjrze\u0107 si\u0119 z bliska procesowi i substancji, kt\u00f3ra wywo\u0142uje&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":40,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[36,4],"class_list":["post-38","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uklad-pokarmowy","tag-toksyny","tag-watroba"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/www.szaregeny.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Projekt-bez-tytulu-29.png","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.szaregeny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.szaregeny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.szaregeny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.szaregeny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.szaregeny.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=38"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.szaregeny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":41,"href":"https:\/\/www.szaregeny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38\/revisions\/41"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.szaregeny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/40"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.szaregeny.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=38"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.szaregeny.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=38"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.szaregeny.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=38"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}