Giardioza to choroba wywo\u0142ywana przez pierwotniaka Giardia lamblia i jest jedn\u0105 z najbardziej rozpowszechnionych chor\u00f3b biegunkowych u ludzi na ca\u0142ym \u015bwiecie. Giardia lamblia jest tak\u017ce najcz\u0119stsz\u0105 przyczyna biegunki podr\u00f3\u017cnych, ze wzgl\u0119du na cz\u0119ste zanieczyszczenie wody cystami paso\u017cyta w r\u00f3\u017cnych rejonach \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n
Giardioza to choroba paso\u017cytnicza wywo\u0142ywana przez pierwotniaka, kt\u00f3ra wi\u0105\u017ce si\u0119 z szerok\u0105 list\u0105 objaw\u00f3w klinicznych, od postaci bezobjawowej, do ostrej lub przewlek\u0142ej choroby biegunkowej z b\u00f3lem brzucha i nudno\u015bciami.<\/p>\n\n\n\n
Giardia lamblia jest potencjalnym patogenem zoonotycznym. Oznacza to, \u017ce niekt\u00f3re genotypy mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 zar\u00f3wno u zwierz\u0105t, jak i u ludzi, a tak\u017ce mog\u0105 by\u0107 mi\u0119dzy nimi przenoszone. Obecno\u015b\u0107 paso\u017cyt\u00f3w wykazano u kot\u00f3w, ps\u00f3w, zwierz\u0105t domowych i dzikich, z zw\u0142aszcza u bobr\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Cykl rozwojowy tego paso\u017cyta odbywa si\u0119 w jednym osobniku a do zara\u017cenia dochodzi na drodze fekalno-oralnej. Najcz\u0119\u015bciej do po\u0142kni\u0119cia cyst dochodzi podczas spo\u017cycia zanieczyszczonej wody lub zanieczyszczonego pokarmu. \u0141atwa droga zaka\u017cenia bezpo\u015bredniego oraz niewielka ilo\u015b\u0107 cyst potrzebnych do zainfekowania organizmu, powoduje \u017ce Giardioza jest chorob\u0105 powszechn\u0105 w\u015br\u00f3d dzieci ucz\u0119szczaj\u0105cych do \u017c\u0142obka lub przedszkola. Cysty s\u0105 wydalane wraz z ka\u0142em \u017cywiciela nieregularnie i w zmiennej liczbie, ponadto s\u0105 oporne na dzia\u0142anie czynnik\u00f3w \u015brodowiska zewn\u0119trznego. W niskich temperaturach i du\u017cej wilgotno\u015bci mog\u0105 przetrwa\u0107 nawet kilka miesi\u0119cy. Jak si\u0119 okazuje niskie st\u0119\u017cenia chloru nie s\u0105 wystarczaj\u0105c\u0105 metod\u0105 oczyszczenia wody z cyst lamblii, dlatego te\u017c nadal pozostaje ona g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em zaka\u017cenia Giardioz\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Wi\u0119kszo\u015b\u0107 infekcji wywo\u0142ana pierwotniakiem Giardia lamblia ma charakter samoograniczaj\u0105cy, chocia\u017c do\u015b\u0107 cz\u0119sto zdarza si\u0119 ponowna infekcja lub infekcja przewlek\u0142a. Posta\u0107 przewlek\u0142a nie zawsze wyst\u0119puje u os\u00f3b, u kt\u00f3rych obserwowano ostr\u0105 faz\u0119 choroby. W postaci tej nie zawsze te\u017c wyst\u0119puje biegunka, obserwuje si\u0119 raczej lu\u017ane stolce, pobolewanie w jamie brzusznej, dyskomfort, wzd\u0119cia, gazy i chudni\u0119cie. Przewlek\u0142a choroba powoduje upo\u015bledzenie wch\u0142aniania, niedob\u00f3r laktazy (enzymu odpowiedzialnego za trawienie laktozy), witaminy A, witaminy B12 oraz kwasu foliowego. U dzieci mo\u017ce doprowadzi\u0107 do zahamowania wzrostu i upo\u015bledzenia funkcji poznawczych.<\/p>\n\n\n\n
Do najcz\u0119stszych objaw\u00f3w klinicznych Giardiozy nale\u017c\u0105:<\/p>\n\n\n\n
Wy\u017cej wymienione objawy s\u0105 wynikiem proces\u00f3w zachodz\u0105cych w jelitach pod wp\u0142ywem \u201edzia\u0142alno\u015bci\u201d lamblii. Jednym z powa\u017cniejszych skutk\u00f3w ubocznych Giardiozy jest zesp\u00f3\u0142 z\u0142ego wch\u0142aniania sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych, jako konsekwencja zaburzenia bariery jelitowej spowodowanej z jednej strony skr\u00f3ceniem mikrokosmk\u00f3w a z drugiej strony rozrostem krypt, co wp\u0142ywa na znaczne ograniczenie powierzchni ch\u0142onnej jelit oraz ich przepuszczalno\u015b\u0107. Dochodzi r\u00f3wnie\u017c do zmiany sk\u0142adu mikroflory jelitowej na rzecz mikrobioty patogennej.<\/p>\n\n\n\n
Objawy pozajelitowe s\u0105 rzadkie i obejmuj\u0105 objawy alergiczne, takie jak pokrzywka, rumie\u0144 wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, reaktywne zapalenie staw\u00f3w i choroby dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych. Etiologia takich objaw\u00f3w pozajelitowych jest prawdopodobnie wynikiem aktywacji uk\u0142adu odporno\u015bciowego gospodarza i reaktywno\u015bci krzy\u017cowej \/ na\u015bladownictwa molekularnego.<\/p>\n\n\n\n
Zaka\u017cenie Giardia lamblia<\/em> mo\u017ce powodowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c objawy natury neurologicznej tj. dra\u017cliwo\u015b\u0107, zaburzenia snu oraz depresj\u0119. Powa\u017cnym zaburzeniem, kt\u00f3re mo\u017ce by\u0107 wywo\u0142ywane przez lamblie jest neurastenia, kt\u00f3ra objawia si\u0119 przede wszystkim przewlek\u0142ym zm\u0119czeniem, ale w jej przebiegu wyst\u0119powa\u0107 mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c zaburzenia koncentracji i dra\u017cliwo\u015b\u0107, a tak\u017ce b\u00f3le g\u0142owy i brzucha.<\/p>\n\n\n\n Okazuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce mimo usuni\u0119cia paso\u017cyta, wywo\u0142ana przez niego infekcja nadal mo\u017ce zaburza\u0107 funkcje bariery jelitowej.<\/p>\n\n\n\n Jak znaczny wp\u0142yw na zdrowie psychiczne cz\u0142owieka maj\u0105 powik\u0142ania Giardiozy pokazuje badanie przeprowadzone w Norwegii. W 2004 roku w Bergen dosz\u0142o do zanieczyszczenia wody pitnej cystami lamblii. Pi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej grupa naukowc\u00f3w przeprowadzi\u0142a badanie ankietowe, kt\u00f3rym obj\u0119to wszystkie osoby, kt\u00f3re po owym wydarzeniu otrzyma\u0142y diagnoz\u0119 Giardiozy potwierdzon\u0105 badaniami laboratoryjnymi. W badaniu uwzgl\u0119dniono 53 pacjent\u00f3w. Zesp\u00f3\u0142 chronicznego zm\u0119czenia (CFS) rozpoznano u ponad 54%. Przewlek\u0142 zm\u0119czenie spowodowane inn\u0105 etiologi\u0105 rozpoznano u 24,5%, dodatkowo u pi\u0119ciu z tych pacjent\u00f3w wyst\u0105pi\u0142 bezdech senny \/ zesp\u00f3\u0142 obturacyjnego bezdechu sennego, sze\u015bciu mia\u0142o depresj\u0119 i pi\u0119ciu zaburzenia l\u0119kowe.<\/p>\n\n\n\n Objawy oraz ich nasilenie najprawdopodobniej zale\u017c\u0105 od wiele czynnik\u00f3w, w tym od stanu uk\u0142adu odporno\u015bciowego gospodarza, wieku i stanu od\u017cywienia organizmu, genotypu szczepu, dawki zaka\u017anej i ewentualnie koinfekcji. Konsekwencje zaka\u017cenia Giardia s\u0105 wyra\u017anie wieloczynnikowe i obejmuj\u0105 zar\u00f3wno czynniki gospodarza, jak i paso\u017cyta, a tak\u017ce procesy immunologiczne i nieimmunologiczne b\u0142ony \u015bluzowej.<\/p>\n\n\n\n Obecnie dost\u0119pne badania na obecno\u015b\u0107 Giardia intensinalis<\/em> obejmuj\u0105 badanie:<\/p>\n\n\n\n Dodatkowo na obecno\u015b\u0107 zaka\u017cenia Giardia intensinalis<\/em> wskazuje podwy\u017cszony poziom kwasu p-hydroksyfenylooctowego jako elementu badania kwas\u00f3w organicznych w moczu.<\/p>\n\n\n\n \u0179r\u00f3d\u0142a:<\/p>\n\n\n\n A. Wierci\u0144ska-Drapa\u0142o, Giardioza \u2013 obraz kliniczny, rozpoznawanie i leczenie, Gastroenterologia Kliniczna 2010, tom 2, nr 3, 98-102<\/p>\n\n\n\n https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC3870550\/<\/a><\/p>\n\n\n\n https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC3598369\/<\/a><\/p>\n\n\n\n https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/16303332\/<\/a><\/p>\n\n\n\n https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC2933943\/<\/a><\/p>\n\n\n\n https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/21683702\/<\/a><\/p>\n\n\n\n https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/books\/NBK531495\/<\/a><\/p>\n\n\n\n