Gor\u0105czka – w wielu z nas ten objaw choroby budzi przera\u017cenie. Pod wp\u0142ywem stresu g\u0142\u00f3wnym dzia\u0142aniem staje si\u0119 natychmiastowe jej obni\u017cenie za pomoc\u0105 \u015brodk\u00f3w farmakologicznych, nawet wtedy gdy delikatnie odbiega od prawid\u0142owej temperatury cia\u0142a.
Zapominamy lub nie wiemy jak wa\u017cnym mechanizmem obronnym jest, jak istotna jest z punktu widzenia walki z infekcj\u0105, a tak\u017ce jaki wp\u0142yw mo\u017ce mie\u0107 na nasz organizm w d\u0142ugim okresie czasu.
Zgodnie z powszechnie przyj\u0119t\u0105 definicj\u0105 gor\u0105czka jest podwy\u017cszeniem temperatury cia\u0142a przy prawid\u0142owo dzia\u0142aj\u0105cych o\u015brodkach i mechanizmach termoregulacji, kt\u00f3re s\u0105 przystosowane do utrzymania wy\u017cszej temperatury cia\u0142a. Ju\u017c na wst\u0119pie warto zaznaczy\u0107, \u017ce temperatura osoby gor\u0105czkuj\u0105cej, tak samo jak i u osoby zdrowej, podlega zmianom dobowym, jest ni\u017csza rano, a wy\u017csza wieczorem, a jej wysoko\u015b\u0107 i przebieg zale\u017c\u0105 od rodzaju czynnika chorobotw\u00f3rczego oraz predyspozycji konkretnego organizmu.
W zale\u017cno\u015bci od temperatury cia\u0142a nale\u017cy wyr\u00f3\u017cni\u0107:
\u2022 do 38\u00b0C – stan podgor\u0105czkowy
\u2022 38\u00b0C \u2013 38,5\u00b0C – niska gor\u0105czka
\u2022 38,5\u00b0C \u2013 39\u00b0C \u2013 umiarkowana gor\u0105czka
\u2022 39\u00b0C \u2013 40\u00b0C \u2013 wysoka gor\u0105czka
Na przestrzeni dziej\u00f3w gor\u0105czka by\u0142a traktowana jako co\u015b co zagra\u017ca \u017cyciu ludzkiemu. Sir William Osler (1849-1919), lekarz urodzony w Kanadzie, uwa\u017cany za jedn\u0105 z najwybitniejszych postaci medycyny prze\u0142omu XIX i XX wieku twierdzi\u0142, \u017ce do najwi\u0119kszych nieszcz\u0119\u015b\u0107 trapi\u0105cych rodzaj ludzki nale\u017c\u0105 gor\u0105czka, g\u0142\u00f3d i wojna,a spo\u015br\u00f3d tych nieszcz\u0119\u015b\u0107, najwi\u0119kszym i najbardziej przera\u017caj\u0105cym wrogiem cz\u0142owieka jest gor\u0105czka. Dopiero na podstawie wynik\u00f3w bada\u0144 naukowych i analiz klinicznych dowiedziono, i\u017c gor\u0105czka stanowi jedn\u0105 ze sk\u0142adowych procesu obronnego organizmu. W przeciwie\u0144stwie do hipertermii, kt\u00f3ra jest patologicznym, nieregulowanym wzrostem temperatury, wynikaj\u0105cym z zaburze\u0144 uk\u0142adu regulacji temperatury, proces gor\u0105czkowy wzbudzany jest fizjologicznie w wyniku reakcji immunologicznej. Oznacza to, \u017ce reakcja organizmu jest \u015bci\u015ble zwi\u0105zana z rozpoznaniem przez uk\u0142ad obronny gospodarza czynnika inwazyjnego jako obcego lub stanowi\u0105cego zagro\u017cenie dla organizmu. Podwy\u017cszona temperatura stanowi wsparcie uk\u0142adu odporno\u015bciowego w celu uzyskania przewagi nad czynnikami zaka\u017anymi, takimi jak wirusy czy bakterie. Mechanizm ten sprawia, \u017ce organizm staje si\u0119 \u015brodowiskiem mniej przyjaznym dla drobnoustroj\u00f3w chorobotw\u00f3rczych wra\u017cliwych na temperatur\u0119 co prowadzi do ograniczenia ich mo\u017cliwo\u015bci replikacyjnych. Przy wy\u017cszej temperaturze mechanizmy obronne, takie jak wytwarzanie przeciwcia\u0142 czy proliferacja limfocyt\u00f3w, ulegaj\u0105 znacznemu wzrostowi (oko\u0142o 10% na jeden stopie\u0144), r\u00f3wnocze\u015bnie zmniejsza si\u0119 dost\u0119p patogen\u00f3w do \u017celaza i innych zwi\u0105zk\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0142yby by\u0107 po\u017cywk\u0105 dla drobnoustroj\u00f3w chorobotw\u00f3rczych.
Przyczynami innymi ni\u017c czynniki zaka\u017ane, a powoduj\u0105cymi wzrost temperatury cia\u0142a mo\u017ce by\u0107 na przyk\u0142ad obecno\u015b\u0107 paso\u017cyt\u00f3w, rozrost nowotworowy, reakcja alergiczna, czy odczyn zapalny.
Podwzg\u00f3rze \u2013 wewn\u0119trzny termostat
Podwzg\u00f3rze to niewielka struktura w m\u00f3zgu, kt\u00f3ra odpowiada za homeostaz\u0119 ca\u0142ego organizmu, w tym za regulacj\u0119 temperatury cia\u0142a stanowi\u0105c nasz wewn\u0119trzny termostat. W podwzg\u00f3rzu istniej biologiczny wzorzec temperatury tzw. set point.
Substancje pirogenne, kt\u00f3re wyp\u0142ywaj\u0105 z miejsc, w kt\u00f3rych uk\u0142ad odporno\u015bciowy zidentyfikowa\u0142 potencjalne problemy, docieraj\u0105 do podwzg\u00f3rza przez krwiobieg i wp\u0142ywaj\u0105 na podniesienie poziomu wzorca. Niekt\u00f3re pirogeny (endogenne) s\u0105 wytwarzane przez tkanki cia\u0142a, jednak wiele patogen\u00f3w r\u00f3wnie\u017c produkuje pirogeny (egzogenne). Kiedy podwzg\u00f3rze je wykryje, zmianie ulega poziom \u201eset point\u201d a organizm zaczyna intensywnie produkowa\u0107 ciep\u0142o (poprzez termogenez\u0119 mi\u0119\u015bniow\u0105 oraz bezdr\u017ceniow\u0105), a tak\u017ce zapobiega jego utracie. Trwa to do momentu osi\u0105gni\u0119cia temperatury nowego punktu nastawczego (set point).
\u201eSickness behawior\u201d
Infekcji wirusowej lub bakteryjnej bardzo cz\u0119sto towarzysz\u0105 takie odczucia jak z\u0142e samopoczucie, ospa\u0142o\u015b\u0107, zm\u0119czenie, odr\u0119twienie, ch\u0142\u00f3d, b\u00f3le mi\u0119\u015bni i staw\u00f3w oraz zmniejszony apetyt. Mimo tego, \u017ce s\u0105 one powszechne, lekarze zwykle ignoruj\u0105 te objawy. S\u0105 one uwa\u017cane za niekomfortowe, ale jednak nieistotne z punktu widzenia procesu os\u0142abienia wywo\u0142anego patogenem, kt\u00f3ry dotyka chorych. Takie podej\u015bcie okazuje si\u0119 by\u0107 niepoprawne, bowiem psychologiczne i behawioralne elementy choroby stanowi\u0105, wraz z gor\u0105czk\u0105 i zwi\u0105zanymi z tym zmianami neuroendokrynnymi, wysoce zorganizowan\u0105 strategi\u0119 organizmu do walki z infekcj\u0105. Ta strategia, zwana \u201esickness behavior\u201d jest uruchamiana przez cytokiny prozapalne wytwarzane przez aktywowane kom\u00f3rki wrodzonego uk\u0142adu odporno\u015bciowego w kontakcie ze specyficznymi wzorcami molekularnymi zwi\u0105zanymi z patogenem. Te cytokiny obejmuj\u0105 g\u0142\u00f3wnie interleukiny IL 1 (IL-1\u03b1 i IL-1\u03b2), IL-6 oraz TNF \u03b1 (czynnik martwicy nowotwor\u00f3w).
Gor\u0105czka mo\u017ce pom\u00f3c w zwalczaniu infekcji, ale czasami mo\u017ce rosn\u0105c zbyt wysoko. Na przyk\u0142ad wewn\u0119trzna temperatura cia\u0142a przekraczaj\u0105ca 40,5\u00b0C nara\u017ca bia\u0142ka i t\u0142uszcze organizmu na bezpo\u015brednie stresory temperaturowe. Ta forma stresu cieplnego mo\u017ce zagrozi\u0107 integralno\u015bci i funkcji bia\u0142ek przyzwyczajonych do typowych dobowych zmian temperatury cia\u0142a. Stres kom\u00f3rkowy, zawa\u0142y, martwica, drgawki i majaczenie nale\u017c\u0105 do potencjalnych konsekwencji przed\u0142u\u017caj\u0105cych si\u0119, ci\u0119\u017ckich stan\u00f3w gor\u0105czkowych.
Gor\u0105czka i syndrom \u201esickness behawior\u201d s\u0105 naturaln\u0105 reakcj\u0105 organizmu na czynniki chorobotw\u00f3rcze. W jaki spos\u00f3b nale\u017cy, wi\u0119c wspiera\u0107 chorego, u kt\u00f3rego pojawi\u0142a si\u0119 gor\u0105czka?<\/p>\n\n\n\n
\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/p>\n\n\n\n
Gor\u0105czka – w wielu z nas ten objaw choroby budzi przera\u017cenie. Pod wp\u0142ywem stresu g\u0142\u00f3wnym dzia\u0142aniem staje si\u0119 natychmiastowe jej obni\u017cenie za pomoc\u0105 \u015brodk\u00f3w farmakologicznych, nawet wtedy gdy delikatnie odbiega…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":50,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[15,10],"tags":[16],"class_list":["post-48","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-choroby","category-uklad-nerwowy","tag-goraczka"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/www.szaregeny.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Projekt-bez-tytulu-33.png","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.szaregeny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.szaregeny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.szaregeny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.szaregeny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.szaregeny.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=48"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.szaregeny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":51,"href":"https:\/\/www.szaregeny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48\/revisions\/51"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.szaregeny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/50"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.szaregeny.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=48"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.szaregeny.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=48"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.szaregeny.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=48"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}